Financiering van bijzonder onderwijs – De zaak Stichting Islamitisch Onderwijs

Twee weken geleden deed de Raad van State uitspraak over de vraag of de Stichting Islamitisch Onderwijs (SIO) per september 2017 een middelbare school mag openen in Amsterdam. De Raad oordeelde dat deze school gewoon geopend mag worden en dat de Nederlandse staat de plicht heeft om deze school ook te financieren. Dit zeer tegen de zin van demissionair staatssecretaris van onderwijs Sander Dekker, die zich fel tegen dit plan verzet heeft.

 

Wat is de regelgeving omtrent religieus onderwijs?

Een vraag die vaak gesteld wordt in dergelijke situatie is waarom de overheid zou moeten betalen voor dit soort onderwijs. In Nederland is er toch immers sprake van scheiding van kerk en staat? Dat is waar, maar het onderwijs neemt in Nederland een bijzondere, ietwat tegenstrijdige positie in. In artikel 23 van de Grondwet -artikel 23.7, voor de juridisch puristen onder ons – is namelijk opgenomen dat:

“Het bijzonder algemeen vormend lager onderwijs, dat aan de bij de wet te stellen voorwaarden voldoet, wordt naar dezelfde maatstaf als het openbaar onderwijs uit de openbare kas bekostigd. De wet stelt de voorwaarden vast, waarop voor het bijzonder algemeen vormend middelbaar en voorbereidend hoger onderwijs bijdragen uit de openbare kas worden verleend.”

Simpel verwoord staat hier dat in Nederland bijzonder onderwijs, evenals openbaar onderwijs, uit de staatskas gefinancierd wordt. Onder bijzonder onderwijs valt zowel religieus onderwijs als speciale onderwijsmethoden, zoals Jenaplan en Montessori-onderwijs. De eis die de overheid daarbij mag stellen is dat het gefinancierde onderwijs aan bepaalde didactische kwaliteitseisen voldoet.

 

Wat was het probleem?

Al met al een vrij eenduidige wetgeving dus. Toch waren er in deze zaak twee problemen die voor onrust zorgden. Ten eerste was het SIO ook verantwoordelijk voor het bestuur van een andere islamitische school, die in 2010 werd gesloten omdat de kwaliteit van het onderwijs ondermaats was. De kwaliteit van het door het SIO gegeven onderwijs wordt ook betwist door andere islamitische onderwijsinstellingen. Het tweede probleem was dat een bestuurslid van het SIO in 2014 online zijn sympathie voor IS uitsprak, wat hij pas na veel druk heeft teruggetrokken. Deze persoon is inmiddels geen lid meer van het bestuur van SIO, maar zijn uitspraken zorgden ervoor dat de integriteit van het overige bestuur van SIO ter discussie kwam te staan. Of dit terecht is, is een discussie waard. Bent u medeverantwoordelijk voor de uitspraken van uw mede-bestuur of collega’s? Voor staatssecretaris Dekker was het in ieder geval meer dan voldoende om zich tegen de opening van deze school te verzetten.

Waarom staat de staat er slecht voor?

Het is niet geheel onbegrijpelijk dat de staatssecretaris zo zijn vraagtekens had bij de oprichting van deze nieuwe school. Het SIO heeft een twijfelachtige staat van dienst als het aankomt op onderwijskwaliteit. Daarnaast is sympathie met IS – zelfs van een ex-bestuurslid- natuurlijk absoluut onwenselijk. Het belangrijkste argument voor de zorgen is toch wel dat andere islamitische onderwijsinstellingen hun leerlingen hebben opgeroepen vooral niet naar deze nieuwe school te gaan. Zij vrezen voor de kwaliteit van het onderwijs wat hier gegeven gaat worden. Dit bewijst wel dat er hier niet simpelweg sprake is van een weerstand om religieus onderwijs te financieren, maar dat er gegronde twijfels over kwaliteit spelen, ook vanuit de eigen religieuze kring.

Echter, juridisch gezien heeft de Nederlandse staat geen poot om op te staan. Al deze vraagtekens vormen namelijk geen argument om deze nieuwe school uit te sluiten van overheidsfinanciering. De crux is dat een school al bewezen slecht moet presteren, voordat de overheid in kan grijpen. Het -ongewenste- gevolg hiervan is dat er dus eerst leerlingen gedupeerd moeten worden, alvorens zij goed onderwijs krijgen. Het is een vreemde tegenstelling in de wet. Leerlingen moeten eerst gedupeerd worden voordat de staat kan ingrijpen. Dat moet toch anders kunnen?

Visit Us On TwitterVisit Us On FacebookVisit Us On InstagramVisit Us On Linkedin